Hm. Irena Rebandel Mydlarzowa

Irena Zenobia z Rebandelów Mydlarzowa, psudonim „Marta, „Barbara”, Teresa”, urodziła się w Warszawie.  Była córką Felicji i Jana Rebandel kupca z Wołomina.

W 1913 roku ukończyła w Warszawie pensje Władysławy Lange, a w 1917r. wyższe Kursy Pedagogiczne im. Jana Milkowskiego.

Do harcerstwa wstąpiła w 1911r. do pierwszego zastępu Skautek Polskich w Warszawie.  Przy swojej szkole zorganizowała i prowadziła zastęp harcerek, przełamując początkową niechęć rodziców i szkoły do tej nowej organizacji, w opinii społecznej, nie nadającej się dla dziewcząt.  Na zorganizowanym kursie zastępowych w Warszawie była zastępową.

W 1912 roku była przyjęta do konspiracyjnej organizacji niepodległościowej Młodzieży Narodowej „OMN”, grupy uczniowskiej „Przyszłość” /PET/, powstałej z inicjatywy kół akademickich ZET, dążących do wychowania swych członków przez samokształcenie na wolnych obywateli wolnego narodu.

W tym okresie Irena Rebandelówna kolejno prowadziła drużyny: międzyszkolną 4-tą im.E.Plater; 9-tą Żeńską im.St.Żółkiewskiego w Warszawie; w Noworadomsku drużynę ulicznych dzieci; w Radomsku zajęcia dla dzieci bezdomnych.  Później prowadziła drużynę im.E.Orzeszkowej w Grodnie. W latach 1913-1916 była członkinią Komendy Związku Skautek Polskich w Warszawie bardzo czynną w akcjach letnich, jak: obóz wędrowny Warszawa-Kielce-Ojców, obóz zastępowych Osnówku i kurs dla Junaczek w Lublinie.  Następnie 4-tyg. kolonia robocza dla harcerek w Stobiecku koło Radomska i kurs dla zastępowych w Grodnie.

W 1918r. brała udział w Zjeździe w Lublinie, na którym została podjęta uchwała połączenia wszystkich organizacji skautowych całej Polski w jeden Związek Harcerstwa Polskiego.

W 1919r. zawarła związek małżeński z por. Stefanem Mydlarzem, legionistą, uczestnikiem wszystkich kampanii wojennych o niepodległość Polski.

W latach dwudziestych Irena Mydlarzowa organizowała pracę harcerek warszawskich które brały udział w działaniach wojennych.  Za tę służbę została odznaczona Krzyżem Niepodległości, dwukrotnie Krzyżem Zasługi i Odznaką Walki o Polską Szkołę.

W latach 1921-1926 była nauczycielką w średniej Szkole Przemysłowej w Wilnie.  W tym czasie związała się z ruchem katolickim.  Uczęszczała przez dwa lata na kursy pedagogiczne Katolickiego Związku Kobiet w Wilnie.  Wstąpiła do Sodalicji Przenajświętszej Rodziny grupującej osoby zajmujące się katolickim wychowaniem dzieci i młodzieży.  Mimo, iż była bardzo religijna, swojej religijności nikomu nie narzucała.  Po dodatkowym ukończeniu 6-tyg. kursu gospodarstwa domowego dla kierowniczek szkół zawodowych ss.Urszulanek w Pniewach, należała do pionierek żeńskiego szkolnictwa zawodowego.

W 1935r. uczestniczyła w Jubileuszowym Zlocie ZHP w Spale w ramach obozu starszych dziewcząt i w kursie phm na Buczu, po którym została mianowana podharcmistrzynią. Po kursie adminstracyjnym na Buczu w 1936r. uzyskała specjalność instruktorki do spraw adminstracyjnych  i gospodarczych.  Odtąd co roku prowadziła na Buczu dla instruktorek 10-dniowe kursy administracyjne i gospodarcze.  Poza tym prowadziła letnie obozy swego Hufca w Końskich -  Radomskiego Obszaru Chorągwi Kieleckiej.

Harcmistrzynią mianowana była w 1937r.

W okresie drugiej wojny światowej Mydlarzowa włączyła się do działań Związku Walki Zbrojnej /ZWZ/.  Była łączniczką AK z Chorągwi do Komendy Okręgu w Kielcach i Radomiu oraz Komendy Głównej w Warszawie.  Następnie została odkomenderowana do Wojskowej Służby Kobiet /WSK/, zostając komendantką w WSK w Komendzie Okręgu Radom w stopniu porucznika.  W tym okresie mieszkanie pp.Mydlarzów było stałą kwaterą działaczy konspiracyjnych.

W sierpniu 1943r. Mydlarzowa została aresztowana i uwięziona w Radomiu.  Po 6 tygodniach śledztwa wysłana do Oświęcimia, potem do obozu śmierci w północno-zachodnich Niemczech Bergen-Belsen, a później do Ravensbrück.  Mąż Ireny aresztowany we wrześniu 1944r. w radomskim więzieniu został zamordowany.

Po uwolnieniu 15 kwietnia 1945r. przez wojska alianckie obozu koncentracyjnego w Ravensbrück, pierwszym odruchem grupy harcerek z dhną Mydlarzową było rozpalenie pierwszego harcerskiego ogniska na wolności.

Mimo zupełnego wyczerpania i złego stanu zdrowia, Mydlarzowa  zgłosiła się do komendatnki obozu Kobiet Żołnierzy w Oberlangen z propozycją zorganizowania działalności harcerskiej wśród harcerek uwolnionych z obozów. Na konferencji zorganizowanej, wspólnie z uwolnionymi z terenu Niemiec instruktorkami, Mydlarzowa weszła w skład Komitetu jako wiceprzewodnicząca z terenu Niemiec.

W oparciu o Pierwszą Dywizję Pancerną gen.Maczka A.P. w Niemczech, Mydlarzowa z gronem instruktorskim rozpoczęla szeroką działalność wśród uwolnionej z obozów niemieckich polskiej młodzieży. Przy końcu 1945r. liczba młodzieży w Niemczech wynosiła 25 tysięcy zorganizowanych w 100 hufcach i 800 drużynach.  Czynnych było 120 instruktorek i instruktorów działających w bardzo trudnych warunkach bez jakichkolwiek środków materialnych i przy ciągłych zmianach  repatriacyjnych.

Po zlikwidowaniu polskich skupisk w Niemczech, Mydlarzowa w listopadzie 1948r. przybyła do Anglii i objęła funkcję Komendantki Chorągwi Harcerek w W.Brytanii. Po krótkim pobycie w Londynie podjęła się pracy w internacie oo.Marianów w Fawley Court.  Praca ta w począt-kowych prymitywnych warunkach, z wielką ilością dzieci była bardzo ciężka, ale Mydlarzowa pełniła ją z wielkim oddaniem.  Kochała młodzież i umiała okazać jej zrozumienie.  Była też przez dzieci lubiana. Gdy otrzymała odszkodowanie za utratę zdrowia w obozach niemieckich, ofiarowała je na młodzieżowy ośrodek harcerski „Szczecin” w Anglii.  Potem zamieszkała ponownie w Londynie z córką, Krystyną.

W harcerstwie była stale czynna.  Przez wiele lat była Wiceprzewodniczącą ZHP p.g.K., w Komisji Historycznej Naczelnictwa, w redakcji młodzieżowego czasopisma „Na Tropie”, współpracowała z Kołem Harcerzy i Harcerek z Lat Dawnych i redagowała „Skauta”.  Była członkiną Głównej Kwatery Harcerek i Komendy Chorągwi Harcerek w W.Brytanii.  Brała żywy udział w życiu drużyny instruktorek „Pochodnia”.  Uczestniczyła we wszystkich zjazdach, konferencjach, zlotach.

Poza harcerstwem udzielała się w pracach Instytutu Akcji Katolickiej, Veritasu, Koła Zołnierzy A.K.  Należała do Związku Kobiet Katolickich, Związku Polek, Komisji Poruzumiewawczej Polskich Niepodległościowych Organizacji Kobiecych, Instytutu im. J.Piłsudskiego.  Interesowała się żywo sprawami polskiego życia emigracyjnego. Szczególną troską otaczała Towarzystwo Przyjaciół Szkoły oo.Marianów w Fawley Court.

W oficjalnych wystąpieniach Mydlarzowa doskonale przemawiała.  Pisane przez nią artykuły były jasne, wyrażały głęboką i szlachetną myśl.  Rozmowa z nią zawsze była konkretna i rzeczowa.  Interesował ją każdy indywidualny człowiek, była wrażliwa na cierpienia ludzkie.  To też cieszyła się wielkim szacunkiem i miłością wśród otoczenia i uznaniem za żywą i głęboką wiarę okazywaną czynnie w życiu osobistym i społecznym.

Mimo gnębiących ją nabytych w obozach koncentraczjnych dolegliwośi, nigdy się nie skarżyła.  Gdy podczas wieczoru poświęconego pamięci o.Kolbe zapytana co myśli o okrucieństwie Niemców, powiedziała że wszystko im wybaczyła, bo tylko wtedy można się wyzbyć negatywnej postawy uniemożliwiającej dalsze pełne życie.

Taka była Irena Mydlarzowa, zawsze wyrozumiała, łagodna, pewna wewnętrznego ładu, skromna, cicha i tak cicho we śnie 5 sierpnia 1975r. nagle od nas odeszła.  Do końca niezłomna w służbie ideałom harcerskim.

Pochowana została na londyńskim cmentarzu South Ealing, żegnana przez liczne grono instruktorskie,  harcerskiej młodzieży i emigracyjnego społeczeństwa.

źródła

Z Dziejów Harcerstwa Polskiego 1910-1939, W.Błażejewski, Warszawa 1985 s.416

Harcerki 1939-1945, wyd.II, Państw.Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1983 s.583

Harcerki 1939-1945, Relacje, Państw.Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1985 s.813

Harcerstwo Zeńskie w Warszawie 1911-1949, A.Zawadzka, Warszawa 1995 s.406

Sprawozdanie Naczelnej Rady Harcerskiej 1932-1939.

Wiadomości Urzędowe Naczelnictwa ZHP p.g.K.

Archiwum GKH-rek ZHP p.g.K. w Londynie

Relacje:Córki Krystyny, Haliny Czarnockiej, Haliny Martinowej, Marii i Jerzego Ściborów,     Emilii Węglarzówny, Zofii Orłowskiej, Krystyny Myk, Hanny Smoleńskiej, „Węzełek” Nr.78, 79 z 1975r., „Skaut” Nr.18/19, 20 z 1975r. „Ognisko” Nr.3 1975, „Na Tropie”.

Źródło: INSTRUKTORKI Organizacji Harcerek ZHP poza Krajem po drugiej wojnie światowej, hm Władysława Seweryna Spławska, Główna Kwatera Harcerek, Londyn 2004r.

Wrócić do strony "Nasze Instruktorki"