Hm. Irma Kamieńska Paluchowa

Irma Kamieńska urodziła się 23go maja 1916r. w Bryczanach na Wołyniu. W 1925r. wstąpiła do drużyny harcerek w Łucku. Podczas studiów w 1928r. w Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie była współzałożycielką Harcerskiego Kręgu Akademickiego.

   W  pierwszych tygodniach wojny w 1939r. była łącznikiem i gońcem Komendy Miasta, a potem była współporganizatorką Szpitala Harcerek. Była działaczką w podziemnym harcerstwie i wstąpiła do Armii Krajowej. Jako kurierka przekraczająca zielone granice dwa razy była aresztowana i więziona. Dotarła do Anglii w 1942r. gdzie została odkomenderowana do ukończenia szkoły sztuk pięknych w Edynburgu.

   W 1944r. wyszła za mąż za Czesława Palucha. Zamieszkali potem w Londynie.  Rodzina  powiększała się i mimo tego, że miała siedem córek i pracowała jako nauczycielka Druhna Irma kontynuowała pracę w harcerstwie pełniąc różne funkcje m.i.: Hufcowa Hufca Karpaty, Komendantka Chorągwi Wielkiej Brytanii, Naczelniczka i Wiceprzewodnicząca ZHP. Przez 6 lat, od 1969r., prowadziła Referat Kształcenia w Chorągwi Harcerek w Wielkiej Brytanii. Za wieloletnią pracę niepodległościową i młodzieżową została odznaczona Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski. Zmarła w Londynie 5 września 1986r.

  Poznałam Druhnę Irmę jak miałam zaledwie kilka lat, ponieważ obie nasze rodziny należały do rodziny harcerskiej.  Często bywałam w gościnnym domu Druhny Irmy i Druha Czesia  i ich siedmiu córek, które też wszystkie działały w harcerstwie. Jeździłam z nimi na wycieczki, wakacje i obozy rodzinne. Jedno z najprzyjemniejszych wspomnień z mojego dzieciństwa to jeżdżenie z kolędą po Londynie z Rodziną Paluchów do innych rodzin harcerskich.

Druhna Irma prowadzi zajęcia na obozie. (1961)

Moje pierwsze harcerskie wspomnienie o Druhnie Irmie to z obozu w 1961r. Obóz ten był dla mnie wielkim przeżyciem szczególnie z względu na to, że złożyłam podczas niego Przyrzeczenie na ręce Druhny Irmy. Byłam potem na innych obozach i wyprawach z Druhną Irmą: Jamboree w Portugalii (1964), Pielgrzymka do Rzymu (1966), obóz pod Monte Cassino (1967), Kurs/obóz podharcmistrzowski (1970) i kursy Forum.  Kiedy po raz pierwszy  prowadziłam obóz Dhna Irma przyjechała na wizytację.

  Wspominając Druhnę Irmę widzę ją na wzgórzu malującą akwarelę, która później będzie wzorem na obraz olejny. Widzę ją w pracowni stojącą przy sztalugach trzymającą paletę i pędzel, czuje zapach farb olejnych i widzę obrazy i wyroby ceramiczne przez nią wykonane. Widzę ją na gimnastyce porannej przeprowadzającą “art of movement” ( nowa inicjatywa  na kursach pedagogicznych w tym czasie). Widzę ją w swoim specjalnym kocu ogniskowym siedzącą przy ognisku, śpiewającą i opowiadającą piękne gawędy. Widzę ją maszerującą sprężyście na czele drużyny podczas obozu i śpiewającą:

„Czapki w lot, w garści młot,
Serca w górę, w ducha szał,
Harcerz brat, zbudzi świat,
Wstawaj, wstawaj, długoś spał.”

    Druhny Irmy zapał, entuzjazm i energia nie dawały nam „spać”.  Była wielce utalentowaną i twórczą instruktorką, która potrafiła stworzyć nastrój, w którym zajęcia nabierały symbolizmu i wzbudzały zainteresowanie. Nauczyła nas wiele piosenek harcerskich, żołnierskich i ludowych. Przygotowała liczne inscenizacje i pokazy. Była dla nas przykładem osoby, która całym życiem służy Bogu, Polsce i Bliźnim.

Teresa Szadkowska-Łakomy hm.

Hm. Irma Kamieńska Paluchowa

Irma Kamieńska urodziła się 23 maja 1916r. w Bryczanach na Wołyniu.  Do ZHP wstąpiła w 1927r. do 1 Drużyny Gimnazjalnej im.Kr.Jadwigi w Łucku.  W drużynie zdobywała kolejne stopie młodzieżowe.  W 1931r. była przyboczną drużynowej.  Przyrzeczenie złożyła 15 czerwca 1932r. i objęła funkcję drużynowej zuchów.

Po ukończeniu Gimmnazjum w Łucku, w 1937r. rozpoczęła studia na Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie.  Przez pewien czas była sekretarką Wydziału Starszoharcerskiego w Komendzie Chorągwi Warszawskiej.  W 1938r. brała udział w kursie drużynowych w Górkach Wielkich.

W latach 1938/39 Kamieńska była kierowniczką kręgu starszoharcerskiego w Akademii Sztuk Pięknych należącego do zrzeszenia starszoharcerskiego „Kuźnica”, prowadzonego przez hm Kazimierza Sabbata. W okresie wojennej okupacji, „Kuźnica” włączyła się do działalności konspiracyjnej w służbie łączności Harcerskiej Chorągwi Warszawskiej.

Ponieważ wytypowana z „Kuźnicy” Wiktoria Klimaszewska, z powodu jej innych odpowiedzalnych obowiązków, nie mogła podjąć się wykonania służby „dalekiego zasięgu”, do wykonania tej służby została wyznaczona Irma Kamieńska, jako kurier do władz państwowych i harcerskich na Zachodzie. Po dwukrotnej próbie Kamieńska dotarła do Francji w maju 1941r.  W drodze do Anglii, przez Gibraltar, była przez straż hiszpańską aresztowana i uwięziona. Dopiero po siedmiu miesiącach została uwolniona przy pomocy ambasady brytyjskiej.  W Anglii znalazła się dopiero we wrześniu 1942r.

W Anglii początkowo była zatrudniona jako świetliczarka Polskiego Czerwonego Krzyża z przydziałem do Polskich Sił Powietrznych. Tam poznała i poślubiła hm. Czesława Palucha. Potem już jako Paluchowa współpracowała z Domem Polskiego Dziecka w Castelmains w Szkocji, prowadzonym od połowy 1943r. przez hm. Rzpl. Olgę Małkowską.  Paluchowa ilustrowała wydawane w tym Domu pisemko dla dzieci.  Była również w kontakcie z Domem Dziecka Olgi Małkowskiej „The Moult” w Salcombe w Anglii, gdzie przebywała jej dwuletnia córeczka. W tym okresie Paluchowa nie brała czynnego udziału w działalności harcerskiej ze względu na brak stałego miejsca zamieszkania i powiększającą się rodzinę, w rezultacie obejmującą siedem córek, które dorastając powiększały szeregi harcerek.

W 1948r. Paluchowa wzięła udział w kolonii zuchowej w Penrhos w Walii, na której urządzała różne imprezy i inscenizacje.  Również w 1950r. współpracowala w prowadzeniu kolonii zuchowej. W 1951r. Paluchowa wzięła udział w prowadzonym przez GKH-rek kursie instruktorek, po którym została mianowana podharcmistrzynią.  Przydzielona została do Komendy Chorągwi Harcerek w W.Brytanii jako referentka imprez.  Równocześnie prowadziła zastęp instruktorek „Dziwożony”.

Wydelegowana z W.Brytanii na NRH w 1955r. wybrana została członkinią Komisji Rewizyjnej ZHP p.g.K.

Po mianowaniu w 1955r. harcmistrzynią, Paluchowa objęła hufiec harcerek „Karpaty” Chorągwi Harcerek W.Brytanii, a od maja do października pełniła obowiązki Komendantki Chorągwi.

Na następnej NRH w 1957r. została wybrana członkinią NRH.

W okresie odbywającego się w 1957r. w Windsor Park w Anglii, Międzynarodowego Zlotu Skautek, Paluchowa prowadziła w pobliżu Zlotu obóz gości składający się z hufców „Karpaty” i „Tatry” W.Brytanii i delegatek z Francji i Belgii.

W marcu 1958r. Paluchowa została wybrana Naczelniczką Harcerek ZHP p.g.K.  Jednocześnie prowadziła Referat Kształcenia i letnie obozy Chorągwi Harcerek W.Brytanii.   W dziedzinie samokształcenia Paluchowa uczęszczała na studia malarstwa stalugowego Wileńskiej Społeczności Uniwersytetu Stefana Batorego na Obczyźnie w Londynie, prowadzonego przez prof.Mariana Bohusza Szyszko.  W 1962r. uzyskała dyplom ukończenia Szkoły Malarskiej.  Uczęszczała też na wieczorowe wykłady z historii sztuki i ogrodnictwa.   Rozpoczęła też studia pedagogiczne, które ukończyła w lipcu 1964r. i przyjęła posadę nauczycielki sztuki w szkole angielskiej.

Instruktorki z Kardynałem Rubinem, maj 1966

Na NRH w 1961r. Paluchowa została wybrana wiceprzewodniczącą ZHP p.g.K., a w 1965r. ponownie została członkinią NRH. W tym też roku prowadziła wyprawę reprezentacyjnej   drużyny  harcerek na narodowe Jaboree w Portugalii.

maj 1966

W maju 1966r. była zastępczynią Komendantki Millenijnego Zlotu w W.Brytanii.  W sierpniu opracowała i przygotowała millenijne widowisko.   W 1968r. została wybrana Komisarką Zagraniczną pozostając na tej funkcji do 1974r.  Równocześnie w dalszym ciągu prowadziła referat kształcenia w Chorągwi Harcerek  W.Brytanii.  Organizowała kursy kształcenia „Forum” wspólne z harcerzami.  Współpracowała z zespołem instruktorek w przygotowaniu programów gier sprawnościowych. Podczas Millenijnego Zlotu Harcerek, w ramach Zlotu ZHP p.g.K. na Monte Cassino w 1969r. opracowała i prowadziła grę zlotową. Opracowała również książeczkę ze wskazówkami  do oficjalnych wystąpień harcerek p.t. „Harcerka w Mundurze”  wyd.GKH-rek ZHP p.g.K., Londyn 1972r. s.16.

maj 1966

W ramach pracy społecznej, w angielskiej Grammar School, gdzie była nauczycielką sztuki, organizowała polskie uroczystości.  Należała do angielskiego Towarzystwa Pomocy Rodzicom ciężko chorych dzieci.

W dziedzinie samokształcenia uczęszczała na praktyczne zajęcia w ceramice i na kursy rzeźby w drzewie.  Pogłębiała wiadomości z historii sztuki i historii Anglii, jak też znajomość przyrody.

W związku z pogarszającym się stanem zdrowia, od 1976r. stopniowo zmniejszała swój udział w referacie kształcenia Chorągwi Harcerek W.Brytanii.

W 1984r. wstąpiła do lokalnego stowarzyszenia „Golden Age Club”.  Rozwijając wciąż swoje zainteresowania artystyczne zapoznawała się teraz z nową techniką artystyczną wypalania w drzewie.  Projektowała urządzenie wystawy swoich prac artystycznych.

W żywotności swej natury Paluchowa swymi zdolnościami artystycznymi dzielnie walczyła z ciężką chorobą, starając się też do końca utrzymać żywe kontakty harcerskie.

Zmarła 5 września 1986r. żegnana poza najbliższą Rodziną przez liczne grono współpracowników i harcerskiej młodzieży.

Za swą  działalność społeczną była odznaczona Złotym Krzyżem Zasługi.

Źródła:

Archiwum GKH-rek ZHP p.g.K. Londyn

Harcerki 1939-1945, wyd.II.Państw.Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1983 s.583

Harcerki 1939-1945, Relacje Pamiętniki, Wyd.Naukowe, Warszawa 1985 s.813

Z. Florczak „Olga Małkowska”, wyd.GKH-rek ZHR, Warszawa 1998 s.317

Źródło: INSTRUKTORKI Organizacji Harcerek ZHP poza Krajem po drugiej wojnie światowej, hm Władysława Seweryna Spławska, Główna Kwatera Harcerek, Londyn 2004r.

Wrócić do strony "Nasze Instruktorki"