- Ksiądz Prałat hm prof. dr Zdzisław Jastrzębiec Peszkowski urodził się 23 sierpnia 1918r. w Sanoku, w rodzinie Zygmunta i Marii z Kudelskich, Peszkowskich.
- Jako Świadek, Jeniec obozu w Kozielsku, cudownie ocalony od mordu Katyńskiego przeszedł szlak wojenny z Armią Polską pod dowództwem generała Andersa ze Związku Sowieckiego przez Iran, Palestynę, Irak, Egipt i Anglię.
- Jako harcmistrz prowadził kręgi starszoharcerskie w Iraku dla żołnierzy polskich. Oddelegowany do władz ZHP na Wschodzie przeprowadzał kształcenie kierowników pracy skautowej i zuchowej;
- W 1944 r. został mianowany na wizytatora ZHP i odkomendorowany z wojska do pracy z młodzieżą uchodźczą w Teheranie, Isfahanie, a następnie w Indiach, gdzie działał do 1947 r., zakładając i prowadząc jednostki harcerskie. Wspaniały wychowawca dzieci i młodzieży osieroconych, które wyszły z Armią Polską z ZSRR po przejściu piekła wywózek, zsyłek, tułaczki zgotowanej przez NKWD; był też z młodzieżą harcerską w Belgii i Francji;
- Duszpasterz i kapelan harcerski na emigracji a od r. 1983 Naczelny Kapelan Związku Harcerstwa Polskiego działającego poza granicami Kraju – w ten sposób swą opieką duszpasterską obejmował przez wiele lat młodzież i instruktorów harcerskich w St. Zjednoczonych, Kanadzie, Australii, Argentynie i Europie;
- Wykorzystując swoje ogromne harcerskie doświadczenie, uczył patriotyzmu: miłości i szacunku do drugiego człowieka. Brał czynny udział w Zlotach Harcerskich: w I-szym w 1935 roku w Spale jako harcerz, a następnie już jako Druh – instruktor harcerski i wreszcie jako Naczelny Kapelan Związku Harcerstwa Polskiego poza granicami Kraju w Zlotach Światowych;
II – w 1969 roku, Monte Cassino – Włochy
III – w 1976 roku, Kaszuby – Kanada
IV – w 1982 roku, Comblain La Tour – Belgia
V – w 1988 roku, Rising Sun – USA
VI – w 1994 roku, Clumber Park – Wielka Brytania
VII – w 2000 roku, Acton – Kanada
oraz w 2004 roku, Okuniewo k/Warszawy – Polska, Nadzwyczajny Zlot ZHP z okazji 60. rocznicy Powstania Warszawskiego;
- Po zakończeniu wojny – student Oxfordu, a następnie kleryk Polskiego Seminarium w Orchard Lake w USA, oraz student Uniwersytetów w Madison, w Wisconsin, w Detroit, w Michigan oraz w Londynie na Polskim Uniwersytecie na Obczyźnie (PUNO), w którym uzyskał dyplom i tytuł magistra filozofii i teologii w 1957 roku i tytuł doktora filozofii w 1963 roku;
- Z kolei już jako Kapłan, po otrzymaniu święceń kapłańskich w Roku Maryjnym w 1954 w Detroit, dla polskiej Diecezji Przemyskiej, został profesorem – Kapłanem w Zakładach Naukowych w Orchard Lake poświęcając swoje kapłaństwo oparte o własne, jakże trudne, tragiczne doznania i przeżycia wojenne, opiece nad Rodzinami Katyńskimi i Pomordowanym na Wschodzie;
- Był inicjatorem powstania „Apostolstwa Chorych Polonii” i transmisji Mszy św. dla środowisk polonijnych USA, która trwa do dziś;
- Był członkiem i współpracował z wieloma organizacjami i instytucjami naukowymi w Polsce i za granicą, między innymi z Polsko-Amerykańskim Stowarzyszeniem Historyków (Polish American Historical Association), którego był Prezesem w 1966 roku, w tak ważnym dla Polski Roku Milenijnym. Był autorem ponad 100 publikacji dotyczących szerokiego wachlarza problemów oraz autorem niezliczonych listów i artykułów skierowanych do harcerstwa;
- Po powrocie do Polski od lat nieugięcie i niezmordowanie domagał się i wołał na forum międzynarodowym o PRAWDĘ I PAMIĘĆ o zbrodni ludobójstwa w Katyniu i Golgocie Wschodu dokonanej przez funkcjonariuszy NKWD na mocy rozkazu z dnia 5 marca 1940 roku podpisanego przez Stalina, Woroszyłowa, Mołotowa, Mikojana, w którym czytamy: „Rozpatrzyć w trybie specjalnym, z zastosowaniem wobec nich najwyższego wymiaru kary – rozstrzelanie”.
- 22 marca 2005 r. Ksiądz Prałat Zdzisław Peszkowski wystąpił na forum Sejmu i Senatu Rzeczpospolitej Polskiej z „APELEM JEŃCA Z KOZIELSKA”, - w którym jako Jeniec, Świadek, Ocalony od mordu Katyńskiego, domagał się uznania zbrodni dokonanej w Katyniu, Charkowie i Miednoje na ponad 24 tysiącach polskich jeńców, oficerów, przedstawicieli polskich elit – jako ludobójstwa. Inicjatywa ta podjęta została przez Sejm Rzeczpospolitej Polskiej Uchwałą przyjętą przez aklamację. Podobną Uchwałę podjął również Senat;
- Ksiądz Prałat hm Zdzisław Jastrzębiec Peszkowski domagał się i upamiętnia swoją postawą i działalnością, aby dzień 5 MARCA – był DNIEM PAMIĘCI KATYNIA w Polsce, Europie i Świecie, i aby świat nigdy nie doznał wojny. Stał się rzecznikiem PRAWDY, PAMIĘCI I PRZEBACZENIA przez Polaków zbrodni ludobójstwa popełnionego przez NKWD w ZSRR oraz pojednania polsko-rosyjskiego, tak bardzo ważnego pojednania dla Polski, Rosji i świata;
- W 1999 r. Ksiądz Prałat Zdzisław Peszkowski założył Fundację „Golgota Wschodu”, był jej fundatorem i prezesem – za zasadniczy cel tej fundacji postawił gromadzenie różnorakiej dokumentacji piśmienniczej, filmowej, fotograficznej związanej z Golgotą Polaków na Wschodzie;
- Ksiądz Prałat jako ocalony Świadek Kozielska był zapraszany do Szkół, Uczelni, na spotkania z młodzieżą, na wykłady, aby świadczyć i uczyć o prawdzie i pamięci Zbrodni Katyńskiej. Był również zapraszany na uroczystości poświęcenia pomników, tablic, ulic, placów i miejsc pamięci, które utrwalają prawdę o przeszłości historycznej Ojczyzny zarówno w Polsce, jak też w świecie upamiętniając wkład Polaków w walkę o „wolność naszą i waszą” na wszystkich kontynentach;
- W dowód uznania i szacunku za międzynarodową, ekumeniczną działalność Ksiądz Prałat był nagradzany różnymi odznaczeniami, honorowany wieloma dyplomami (między innymi Ksiądz Prałat otrzymał kilkanaście dyplomów Honorowych Obywalelstw Miast Polski);
- W 2006 r. uchwałę Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej ks. Prałat hm Z. J. Peszkowski został zgłoszony do Pokojowej Nagrody Nobla;
- Przebywając od szereg lat w Polsce troszczył się również o harcerstwo w Kraju, uczestniczył w uroczystościach, pielgrzymkach i harcerskich wydarzeniach – i był sam inicjatorem wielu z nich;
- od 1983 r. aż do końca życia pełnił funkcję Naczelnego Kapelana ZHP działającego poza granicami Kraju. Czynnie uczestniczył w Zjazdach Ogólnych, Naczelnych Radach Harcerskich, Konferencjach oraz ważniejszych zebraniach – do końca, całym sercem oddany Harcerstwu i służbie Bogu, Polsce i bliźnim.
- Po długiej chorobie odszedł na Wieczną Wartę dn. 8 października 2007 r. w szpitalu w Aninie pod Warszawą.
Cześć Jego Pamięci!
Ks. Peszkowski, Kolhapur, Indie 1947
Ks. Peszkowski
Ks. Peszkowski, Rising Sun, 1988
Krzyż harcerski znaleziony w grobach Katyńskich