W Polsce przed II Wojną Światową Organizacja Harcerek miała własną Szkołę Instruktorską na Buczu w Beskidzie Śląskim. Ośrodek ten rozpoczął działalność w 1932r.  W oparciu o doświadczenia w pracy z młodzieżą wypracowano na Buczu zasady metodyczne, ujęte następnie w książce Ewy Grodeckiej „O metodzie harcerskiej i jej stosowaniu”.  Kształcono tam systematycznie kandydatki na podharcmistrzynie ze wszystkich chorągwi w Polsce i z jednostek emigracyjnych, co zapewniło bardzo wysoki poziom, wspólne wartości i jednolite podejście do służby instruktorskiej w całej organizacji. W czasie wojny kształcenie było kontynuowane w konspiracji, szczególnie w Warszawie. Po wojnie, w warunkach rozproszenia po wszystkich kontynentach świata, nie było możliwości centralnego kształcenia.

Niemniej jednak, aby zapewnić ciągłość i systematyczność, ówczesna Naczelniczka hm Elżbieta Andrzejowska wprowadziła w 1950r korespondencyjny kurs podharcmistrzowski. Taki kurs pozwala poznać kandydatki, ich cechy charakteru, zdolności i umiejętności. Kursy prowadzą na zlecenie Głównej Kwatery harcmistrzynie z coraz to innej chorągwi. Każdy kurs, w oparciu o książkę Grodeckiej, obejmuje ćwiczenia, opracowania, dyskusje między uczestniczkami i krytyczną ocenę. Odnosząc się do konkretnych sytuacji wychowawczych w danym czasie i terenie, odpowiada na wyzwania współczesności. Każdy kurs ma swoje godło, n.p. „Tęcza”, „Konary”, „Szczyty”. „Zarzewie”, „Źródło”, „Korzenie”, „Droga”, „Ocean”. Do dziś dnia odbyło się 31 kursów. Ukończenie i zaliczenie kursu jest jednym z warunków – obok służby i postawy - zdobycia zielonej podkładki. Więcej...

Spotkanie Instruktorek - Anglia 1961r.  Stoją od lewej: N Duffekowa, M Niwczyk, I Mydlarzowa, Z Lamgeraar, I Olkusznik, E Andrzejowska, H Mrożek, K Pruszyńska, H Grażyńska, W Sokołowska, Siostra Jadwiga. Klęczą od lewej: L Golińska, B Kowalewska, B Dzięglewska, I Grochowska, K Burska.

Kursy-obozy „Kadra 2000” powstały z inicjatywy ówczesnej Naczelniczki Harcerek hm Krystyny Szwagrzak. Kursy miały na celu kształcenie podharcmistrzyń i harcmistrzyń podczas wspólnego spotkania co umożliwiło nie tylko kształcenie w ramach ideowości i metodyki harcerskiej ale też w ramach kultury polskiej. Pierwszy obóz odbył się w Wielkiej Brytanii w 1989r, drugi w Kanadzie w 1992r, trzeci w Wielkiej Brytanii w ramach V Światowego Zlotu w 1994r i czwarty w Stanach Zjednoczonych w 1996r.  Bogate programy kursów dawały kursantkom okazję do dyskusji na tematy harcerskie, na wycieczki kulturalne i krajoznawcze oraz na bliższe zapoznanie się światowej kadry instruktoreskiej. Na kursy, które były prowadzone przez Główną Kwaterę Harcerek przy pomocy instruktorek z różnych krajów, zjeżdżały się druhny ze wszystkich chorągwi. Więcej...

Gdy po II Wojnie Światowej powrót do Polski dla wielu Polaków okazał się niemożliwy, na Konferencji  Instruktorskiej w Enghien we Francji w 1946r. postanowiono kontynuować działalność harcerską poza granicami Kraju. Siedzibę władz harcerskich zorganizowano w Londynie. Samorzutnie działające jednostki harcerskie rozproszone po świecie zaczęły nawiązywać kontakty i ustalona została struktura Organizacji Harcerek. Przypomnieć trzeba, że wówczas porozumiewało się tylko pocztą, listami pisanymi ręcznie na cieniutkim lotniczym papierze, i na odpowiedź z za oceanu czekało się 2 tygodnie. Jednak po krótkim czasie zaistniała potrzeba przedyskutowania naszej działalności w szerszym gronie. 

W 1953r.  zwołano do ośrodka harcerskiego Maison Maternelle w Stella Plage we Francji  Zlot Instruktorek.  Przybyły druhny z Francji, Anglii, Europy i delegatki z za oceanu, razem w liczbie 23.  Takie same Zloty Instruktorek odbyły się w Stella Plage w 1964r. (35 uczestniczek), w 1968r. (38 uczestniczek) i w 1970r. (21 uczestniczek).

W 1972r. dhna hm. Halina Śledziewska, ówczesna Naczelniczka Harcerek zorganizowała wędrowną turę samochodami przez Belgię, Luksemburg i Francję. Brało w niej udział 13 druhen, które dołączyły do 20 zebranych w Stella Plage na konferencję.  Tam też po raz pierwszy wprowadzono nazwę ADASTRA .    

Chociaż  w Stella Plage były jeszcze konferencje (1973r. i 1981r.) to już w 1976r. odbyła się pierwsza Adastra za oceanem na Kaszubach w Kanadzie przy  II Światowym  Zlocie  ZHP pgK.  Uczestniczek było 15.  Potem już Adastry były organizowane na różnych kontynentach, przeważnie przy Zlotach, Walnych Zjazdach, ale były też zwoływane osobno jak na przykład Adastra na temat wędrowniczek (w Stanach Zjednoczonych w 1983r.), czy ta w 1990r. w Windsor w Anglii, na którą zaproszono pierwszy raz instruktorki z Polski; wśród nich była dhna Zofia Florczak, ostatnia Naczelniczka Harcerek w Polsce. Było nas wtedy 70 uczestniczek. 

Światowe Konferencje Instruktorek Adastra to wielopokoleniowe spotkania instruktorek zwoływane przez Naczelniczkę co kilka lat, według warunków i potrzeb. Te spotkania umożliwiają osobisty kontakt i stwarzają okazję do dyskusji na tematy ważne dla Organizacji Harcerek. Na ostatniej konferencji ADASTRA XX  zorganizowanej w Toronto w Kanadzie w 2008r. zgromadziło się 95 uczestniczek, wśród których była duża grupa młodych instruktorek.  więcej...    spis konferencji

Adastra XX - 2008 - Toronto, Kanada

W 1960r. Naczelniczka Harcerek hm Halina Śledziewska rozpoczęła redagowanie w formie biuletynu dwumiesięcznika dla instruktorek p.t. „Węzełek”. Celem wydawnicta było związanie wymianą myśli i doświadczeń instruktorek  rozsianych po wszystkich kontynentach.  Poza wypowiedziami instruktorek „Węzełek" odnotowywał wszechstronną aktualną działalność harcerek odzwierciedlając od lat 60-tych całokształt życia Organizacji Harcerek poza Krajem. Z czasem „Węzełek” stał się pismem na 16 stron, pełen wiadomości, zdjęć i ilustracji. Druhna Halina była redaktorką  „Węzełka” ponad 43 lat. Wiele instruktorek regularnie pomagało druhnie Halinie w redakcji i administracji „Węzełka” i wielkie poparcie miała ze strony męża hm Wacława Śledziewskiego. Druhna Halina bardzo wytrwale zachęcała instruktorki ze wszystkich chorągwi do pisania do „Węzełka” jak również dbała o to, aby pismo zawierało informacje o harcerstwie w Polsce. Po śmierci druhny Haliny redakcję „Węzełka” objęła hm Danuta Pniewska. „Węzełek”  wychodzi już 49 lat i do października 2009r. wydano 281 numerów.

Światowe Złazy Wędrownicze gromadzą starszą młodzież harcerską na wspaniałych wędrownych obozach. Pierwszy światowy złaz w lipcu 2003r. pod nazwą „Patrioci” odbył się na Fraser Island w Australii. Na złaz przyjechali uczestnicy z Australii, Kanady, Stanów Zjednoczonych i Wielkiej Brytanii. W czasie wędrówki uczestnicy poznali bohaterów i dzieje narodu polskiego w okresie zaborów i niewoli. Komendantką Złazu była hm. Alicja Lew.  więcej...

Drugi światowy złaz odbył się w lipcu 2008r. pod nazwą „Siła Ducha” i była to wędrówka przygotowawcza do spotkania z Ojcem Świętym Benedyktem XVI podczas Dni Młodzieży w Sydney w Australii. Trasa prowadziła wzdłuż części Great North Walk. Uczestnicy przyjechali z Argentyny, Australii, Kanady, Polski, Stanów Zjednoczonych i Wielkiej Brytanii. Tematem złazu był obraz Matki Boskiej Częstochowskiej. Komendantką była hm. Marysia Nowak.  więcej...

Obóz Młody Las, ZHP Polska, podczas udziału w V Światowym Zlocie w Clumber Park, Anglia, 1994r.

W Polsce działa obecnie kilka organizacji harcerskich (2009r.). Liczebnie największa organizacja to Związek Harcerstwa Polskiego (ZHP), który po upadku komunizmu w Polsce w 1989r. dokonał zmian i stopniowo powracał do tradycji przedwojennego Harcerstwa. W 1995r. w ZHP przywrócono przedwojenne Prawo i Przyrzeczenie i w 1996r. ZHP został przyjęty do WOSM i WAGGGS (Światowej Organizacji Ruchu Skautowego i Światowego Stowarzyszenia Przewodniczek i Skautek). W 1989r. z półkonspiracyjnego, działającego w łonie ZHP, Ruchu Harcerstwa Rzeczypospolitej oraz niezależnych środowisk działających poza ZHP powstał Związek Harcerstwa Rzeczypospolitej (ZHR). Organizacja ZHR odwołuje się do zasad etyki chrześcijańskiej i tradycji narodowej. W 1989r. powstało Stowarzyszenie Harcerstwa Katolickiego Zawisza „FSE” (Zawisza) nawiązujące do skautingu katolickiego ojca Sevina, jezuity, a także do działalności jednego z twórców polskiego harcerstwa hm. rzpl. Stanisława Sedlaczka.   Od 1995r. stowarzyszenie Zawisza jest członkiem Międzynarodowego Związku Przewodniczek i Skautów Europy – Federacji Skautingu Europejskiego (FSE). Stowarzyszenie Harcerskie powstało w 1996r. z jednostek działających w ZHP Warszawa Śródmieście, które nie zgodziły się na nową rotę Przyrzeczenia wprowadzoną przez ZHP. Jest jedyną organizacją harcerską w Polsce, w której harcerz sam wybiera, czy będzie składał przyrzeczenie według roty deklarującej wiarę w Boga czy chęć dążenia do prawdy i sprawiedliwości. Tym samym Stowarzyszenie Harcerskie jest otwarte również dla osób niewierzących. Inne mniejsze ugrupowania harcerskie to: NKIH Leśna Szkółka, Krąg Leśna Szkółka „Drzewo Pokoju”, NZH „Czerwony Mak”, Harcerski Ruch Ochrony Środowiska im. Franciszka z Asyżu, Organizacja Harcerska „Rodło", Federacja drużyn „Cichociemnych”, Royal Rangers, Poland (organizacja o światowym charakterze).   Więcej . . .

Harcerki z Litwy, Bialorusi i Estonii podczas Zlotu w Okuniewie, 2004r

Organizacje Harcerskie istnieją również w krajach na wschód od Polski. Warunki ekonomiczne i polityczne są nieraz bardzo trudne. W miarę możliwości Związek Harcerstwa Polskiego działający poza granicami Kraju oraz organizacje harcerskie w Polsce wspierają pracę harcerską na wschodzie. Reprezentanci ze wschodu uczestniczyli w IV Światowym Zlotcie ZHP w 1994r. w Clumber Park (Anglia) oraz w Okolicznościowym Zlocie z okazji 60-lecia Powstania Warszawskiego w 2004r. w Okuniewie pod Warszawą. Organizacje harcerskie na wschodzie to: ZHP na Litwie, Harcerstwo na Ukrainie, ZHP na Białorusi, Hufiec Harcerstwa Polskiego na Łotwie, Harcerstwo w Kazachstanie, Harcerstwo Polskie na terenach Republiki Czeskiej, Harcerstwo w Moldawii.

Wrócić na główną stronę gazetki "Sto Lat" - Numer 7