Harcerstwo w Kraju i poza Jej Granicami
Ø W Polsce zalicza się do Harcerstwa:
· Związek Harcerstwa Polskiego (ZHP) – 125,000 (17 Chorągwi i 7,109 jednostek)
Adam Massalski (Przewodniczący); Małgorzata Sinica (Naczelnik)
Walny Zjazd wybiera Radę Naczelną (Przewodniczacego i 3 Wice przewodniczących oraz 30-40 członków), GKH (Naczelnika, Zastępcę, Skarbnika i 4 członków) oraz Naczelny Sąd Harcerski i Centralną Komisję Rewizyjną.
Chorągiew jest podmiotem prawnym i Zjazd Chorągwi wybiera Radę a Rada Komendanta.
Dalszymi podmiotami liniowymi są Hufce, Szczepy i Jednostki Harcerskie.
Wszyscy, zuchy, harcerze i instruktorzy są członkami zwykłymi Związku.
Związek jest członkiem Światowego Biura Skautów (WOSM) oraz Światowego Biura Skautek (WAGGGS).
· Związek Harcerstwa Rzeczypospolitej (ZHR) – 16,000 (800 jednostek)
Michał Butkiewicz (Przewodniczący); Maria Brzeska-Deli + Michał Sternicki (Naczelnicy)
Walny Zjazd wybiera Radę Naczelną (Przewodniczącego, Naczelnika i Naczelniczkę, 22 członków oraz Sąd Harcerski i Komisję Rewizyjną Związku) a 12 Przewodniczących Okręgów wchodzi z urzędu. Organizacja Harcerzy i Organizacja Harcerek przy pomocy Głównych Kwater prowadzą pracę w swoich organizacjach.
Członkami Związku są Instruktorzy i Instruktorki, harcerze i harcerki starsze oraz uczestnicy. Uczestnikami są zuchy, harcerze i harcerki.
· Stowarzyszenie Harcerstwa Katolickiego Zawisza „FSE” (Zawisza) – 2,000 (7 hufców)
Jarosław Sroka (Przewodniczący); Anna Mikos + Marcin Kruk (Naczelnicy).
Stowarzyszenie powstało w latach 80-tych a formalnie przystąpiło do Federacji Skautingu Europejskiego (FSE) w 1995r. Historia Skautingu Katolickiego sięga do 1913 roku i do Francuskiego Jezuity Ojca Sevina. W Polsce próbą wprowadzenia jego metod i ducha były działające w konspiracji w czasie II Wojny Światowej pod wodzą Hm. Rzpl. Stanisława Sedlaczka „Hufce Polskie”.
Sejmik FSE co 3 lata wybiera Radę Naczelną (6-12 osób) która to wybiera Zarząd składający się z Przewodniczącego, Skarbnika i Sekretarza (na roczną kadencję) oraz Naczelnika i Naczelniczkę (na 3-letnią kadencję). Zarząd wybiera Duszpasterza Krajowego, który jest formalnie mianowany przez Episkopat i ma rolę doradczą przy Zarządzie.
Naczelnik i Naczelniczka prowadzą pracę w swoich „Nurtach” przez poszczególne Chorągwie/Hufce/Jednostki ale na terenia ośrodka podmiotem terenowym jest Szczep kierowany przez harcerza lub harcerkę). Statut przewiduje, że ze względu na wychowawczy charakter Stowarzyszenia członkiem może być jedynie osoba pełnoletnia a osoby niepełnoletnie mają status uczestnika. Stowarzyszenie podlega nadzorowi władz kościelnych. Przyrzeczenie harcerskie odwołuje się do służby Bogu, Kościołowi, Ojczyźnie i Europie chrześcijańskiej.
· Stowarzyszenie Harcerskie – 500 (27 jednostek)
Róża Rzeplińska (Naczelnik); Magda Tchórznicka (Harcerki); Konrad Wardziński (Harcerze).
Stowarzyszenie powstało w 1996 roku z jednostek działających w ZHP Warszawa Śródmieście, które nie zgodziły się na nową rotę Przyżeczenia (ze służbą Bogu) wprowadzoną do ZHP przez Walny Zjazd. Dlateego też wprowadzili możliwość alternatywnego Przyrzeczenia zamieniając „...służyć Bogu..” na „...dążyć do Prawdy i Sprawiedliwości...”. Stowarzyszenie działa obecnie w Warszawie, Pruszkowie i Warce. Co dwa lata Zjazd SH wybiera Naczelnictwo, Sąd SH i Komiesję Rewizyjną SH. Naczelnictwo kieruje pracą Stowarzyszenia za pośrednictwem Hufca Męskiego i Źeńskiego (Każdy Hufiec ma swoją Radę).
· Indywidualne ugrupowania:
- NKIH Leśna Szkółka – Powstał w 1990 roku w Trójmieście
Barbara Nabrdalik (Komendant)
- Krąg Leśna Szkółka „Drzewo Pokoju” – Powstało po 1996 roku; Jerzy Gach (założyciel);
(Krąg jest afiliowany przy Order of World Scouts i British Boy Scouts Ass.)
- NZH „Czerwony Mak” - powstał w Skawinie w 2000 roku i liczy 8 jednostek zajmujących się tradycjami walki 2go korpusu; Kazimierz Dymanus (Komendant)
- Harcerski Ruch Ochrony Środowiska im. Franciszka z Asyżu – powstał w 1990 roku na Mazurach
Daniel Morsztyn (Wódz Naczelny); Ruch uważa się za organizację pacyfistyczną
- Organizacja Harcerska „Rodło” – Jarocin
- Federacja Drużyn „Cichociemnych” – Kraków
- Royal Rangers, Poland – 4 szczepy działajace przy kościołach Baptystów; stosują gry skautowe (RR jest organizacją o światowym charakterze)
Ø Poza Polską działa na zachodzie:
· Związek Harcerstwa Polskiego działający poza granicami Kraju
Ø Harcerstwo na Wschodzie działa:
· ZHP na Litwie – 600 osób (26 jednostek)
· Harcerstwo na Ukrainie (podział na Lwów i Wołyń) – 500 (4 hufce); dużo Polaków za Zbruczem i w Kijowie ale brakuje instruktorów by uruchomić pracę.
· ZHP na Białorusi – 600 (ok.40 jednostek). Ogólnie obejmuje całą Białoruś poza jednym stanem ale serce jest na Grodzieńszczyźnie. Ustawiczny problem polityczny nie ułatwia działalności.
· Hufiec Harcerstwa Polskiego na Łotwie (5 jednostek.)
· Harcerstwo w Kazachstanie - ?
· Harcerstwo Polskie na terenach Republiki Czeskiej - ?
· Harcerstwo w Moldawii – (1 jednostka w Bielcach)
Ø Sprawy dotyczące tworzenia Federacji Harcerstwa Polskiego
Po długich negocjacjach dot. połączenia organizacji harcerskich w Polsce w federację krajową (1990-1995), Międzynarodowe Biuro Skautingu (WOSM) zdecydowalo, że w Polsce nie może zaistnieć Federacja Skautingu tak jak w Niemczech i we Francji i uznało ZHP jako organizację reprezentującą skauting w Polsce - tłumacząc, że ZHP jest najliczniejszą organizacją a za mało dzieli pozostałe od ZHP by uzasadnić stworzenie federacji). Jednocześnie WOSM wykluczył ZHR i ZHPpgK ze wszystkich kontaktów z WOSM i zrzeszonymi z nim organizacji. Pomimo to, SHK Zawisza zostało przyjęte do Federacji Skautów Europejskich (FSE) w listopadzie 1995 roku.
Ø Stosunek WOSM do działalności skautowej poza granicami państwa
Regulaminy WOSM nie pozwalają na prowadzenie pracy skautingu krajowego poza granicami państwa, chociaż wyjątkami technicznymi są podmioty skautingu amerykańskiego i brytyjskiego obecne na zagranicznych bazach wojskowych i przy ambasadach.
Źródło: opracowane na podstawie materiałów hm. S Berkieta, 3 października 2009