Ks. Hm. Rzpl. Jan Paweł Mauersberger
Jan Paweł
Mauersberger urodził się 4-go września 1877r. w Warszawie. Wykształcony w
Warszawie. Wskutek zagrożenia chorobą płuc wyjechał z matką do Algieru. Po
wyzdrowieniu podjął w Rzymie studia teologiczne, uzyskując doktorat z teologii i
prawa kanonicznego; studiował także filozofię.
Do Warszawy wrocił w 1903r. Początkowo uczył na tajnych kompletach, ponieważ władze carskie nie zatwierdziły go jako katechetę. Po dwóch latach uzyskał stosowne zezwolenie i przez kilkanaście lat nauczał religii w warszawskich szkołach oraz wykładał metodykę nauczania w religijnych Kursach Ksztalcenia Nauczycieli. W szkole Konopczyńskiego (a póżniej Gimnazjum im. A. Mickiewicza) w 1912r. zetknał się z tajnym skautingiem – Drużyną im. Ks. Józefa Poniatowskiego. Odtąd aż do śmierci był silnie związany z harcerstwem.
Latem 1914r. był kapelanem obozu na skautowym kursie instruktorskim w Skolem, gdzie szkolili się kandydaci na instruktorów ze wszystkich trzech zaborów. W 1915r. powołany został w skład Naczelnej Rady Skautowej w Warszawie. Po rozłamie w warszawskim skautingu (na tle zakazu wstępowania instruktorów i starszej młodzieży do Polskiej Organizacji Wojskowej), doprowadził do Zjazdu Zjednoczeniowego organizacji działających w Kongresówce i powstania z ich polączenia ZHP (1-2 lisopada 1916r.). Został wówczas wybrany pierwszym komendantem ZHP. W czasie wojny pracował w Departamencie Oświaty Rady Stanu, przygotowując nauczycieli do pracy w polskiej szkole. Doprowadził w 1918r. do powstania Naczelnego Inspektoratu Harcerskiego, legalizującego harcerstwo pod okupacją niemiecką i chroniącego je tym samym przed szykanami okupantów. Latem tegoż roku uczestniczył jako kapelan obozu w kursie instruktorskim w Staszowie.
W wolnej Polsce związał się z wojskiem. Został proboszczem wojskowym i uzyskał 1-go czerwca 1919r. stopień podpułkownika. Był kapelanem 1. pułku inżynierii, proboszczem Warszawskiej Szkoly Podchorążych oraz starszym kapelenem Inspektoratu Lotnictwa. W 1920r. w szpitalach warszawskich kierował akcją oświatową z ramienia PCK. Był pierwszym przewodniczącym Warszawskiej Komisji Oddziałowej Kół Młodzieży PCK (1921-1924). Przyczynił się w znacznym stopniu do połączenia harcerstwa ze wszystkich byłych zaborów w jeden ZHP. W 1923r. został jego przywodniczącym a wybrany ponownie na VII Walnym Zjeździe w 1927r. pelnił tę funkcję do końca grudnia 1929r. Od 1924-1925r. był Naczelnym Kapelanem ZHP. W latach 1920-1924 i 1931-1939 pełnił funkcję Wiceprzewodniczącego ZHP. W latach 1929-1931 był członkiem Naczelnej Rady Harcerskiej. W 1932r. kandydował na stanowisko biskupa połowego Wojska Polskiego. Od 1934r. do wybuchu wojny pełnił funkcję kanclerza kurii polowej Wojska Polskiego.
Zajmował się nauczaniem religii wśród dzieci, młodzieży i żołnierzy. Pracował nad doskonaleniem procesu nauczania religii jako przedmiotu oraz nad programem nauczenia religii. Wykładał na kursach nauczycielskich. Przez wiele lat prowadzł wykłady z teologii dogmatycznej i moralnej. Współpracował z pismem „Radość Zycia”.
Pozostawił również dorobek w postaci książek i artykułów o tematyce harcerskiej. Wydał w 1917r. „Katechizm harcerski” – czyli co każdy harcerz wiedzieć powinien; w 1919r. „Związek zuchów” czyli młodych skautów; a w 1919r. Komentarz do Prawa i Przyrzeczenia Harcerskiego, wydany pośmiertnie w 1942r.
Publikował od 1917r. w „Harcerzu”, „Harcmistrzu” i innych czasopismach harcerskich. Był silnie związany z obozem legionowym i z tego powodu często atakowała go prawica. W latach trzydziestych za publiczną krytykę łączenia religii z polityką (na przykładzie pielgrzymki akademickiej na Jasną Górę, w której upatrywał demonstracji politycznej) spotkał się z surową oceną władz kościelnych i atakami prawicowych polityków. Nie obce mu były zagadnienia gospodarcze: w 1917r. radą i pomocą materialną przyczynił się do założenia w Warszawie Komisji Dostaw Harcerskich, na Buczu wybudował piękny dom dla akademiczek, w Kościelisku założył prewentorium dla harcerzy i zorganizował tam spółdzielnię mleczarską dla miejscowych górali.
Był wielkim autorytetem w korpusie instruktorskim ZHP i cieszył się szczerą sympatią harcerzy. W 1940r. jeszcze raz został Przewodniczącym ZHP, który przybrał już kryptonim Szare Szeregi. Poszukiwany przez gestapo, ukrywał się w Konstancinie pod Warszawą.
Zmarł 12-go sierpnia 1942r. Spoczywa na cmentazru Powązkowskim.
Został odznaczony Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Polonia Restituta i Krzyżem Niepodległości (1921) oraz Honorowym Krzyżem Harcerzy z Czasów Walk o Niepodległość (1938). Jako jeden z nielicznych instruktorów posiadał honorowy stopień Harcmistrza Rzeczypospolitej.
Źródło: Franciszek Dębski